رضا بايسته توسن
فرايند توليد ، انتقال برق پيچيده بوده و ايجاد تاسيسات آن به سرمايه زياد و زمان طولاني نياز دارد و به عنوان مثال با توجه به قيمت هاي سال جاري به ازاي افزايش يك كيلو وات برق به ظرفيت توليدي وزارت نيرو سرمايه گذاري سنگيني بالغ بر 1500 دلار و براي احداث يك نيروگاه 1000 مگاواتي حداقل 5 سال زمان لازم است . بنابراين ملاحظه مي فرماييد كه با كاهش يك كيلووات برق (معادل ده عدد چراغ صد وات) در ارقام صرفه جويي شده و امكان سرمايه گذاري ملي در بخش هاي ديگر را مهيا مي سازد . افزون بر آن جلوگيري از مصرف غير ضروري و بي رويه ، صرفه جويي در هزينه هاي خانواده ها و ساير واحد ها به خصوص صنايع را به دنبال خواهد داشت .صرفه جويي در مصرف برق باعث بهبود كارآيي در اقتصاد ملك و كمك به توزيع عادلانه درآمد ملي مي شود .جدول هاي دامنه مصرف كه نشان دهنده مصرف ماهانه وسايل برقي در منازل است بيانگر اين نكته مي باشد كه چنانچه مصرف از 150 به 250 و 350 و 500 و 750 كيلووات ساعت افزايش يابد نرخ هر كيلووات ساعت به ترتيب از8/74 ريال به7/102 و04/145 و 1/269 ريال خواهد رسيد . بنابراين تصديق مي فرماييد كه كاستن زمان استفاده از لوازم برقي بي مورد در منزل و قرار گرفتن در دامنه هاي اول تا چه ميزان در صرفه جويي هزينه هاي خانواده موثر خواهد بود . در مورد ساختمان هاي بزرگ و عمدتا اداره هاي دولتي توصيه هاي زير كه مبين سهم انرژي مصرفي هر بخش است ارائه مي شود :
چنانچه قدرت مصرفي برق ساختمان اداري را بر حسب زمان و نوع مصرف در يك شبانه روز روي محورهاي مختصات رسم كنيم بار به دست مي آيد .
رعايت موارد زير مصرف برق اداره ها و ساختمان هاي بزرگ را به حداقل ممكن كاهش خواهد داد :
- لامپ هاي معمولي را با لامپ هاي كم مصرف و فلورسنت تعويض كنند .
- روشنايي راهرو ها و محل عبور و مرور و اطاق ملاقات را به حد ممكن كه مي تواند تا 25 درصد روشنايي اطاق مطالعه و كار اداري باشد كاهش دهند .
ميزها در جاي مناسب طوري قرار داده شوند كه در هنگام روز از حداكثر نور طبيعي (استفاده از نور مصنوعي تنها در نقاطي كه امكان استفاده از نور طبيعي وجود ندارد به كار برده شود) بهره برده شود .
- با توجه به فصل ، شرايط محل و ساختمان ، ترموستات وسايل سرمايشي و گرمايشي در حد نياز طبيعي ثابت و غيره قابل تغيير گردند .
- درجه حرارت آب گرم مورد استفاده در ساختمان در حد نياز كاهش يابد .
- برج خنك كننده ، اواپراتور و ... به موقع به طور مرتب سرويس ، تعمير و تميز شود . - از بخاري برقي و اجاق برقي استفاده نشود .
-برنامه اي تنظيم گردد كه تاسيسات گرمايشي و سرمايشي مركزي در ساعات اوليه بامداد روشن و حداقل دو ساعت قبل از خروج كاركنان و تعطيل اداره خاموش شوند .
- پنجره ها دو جداره شوند .
- آسانسورها چنان تنظيم شوند كه در طبقات اول و دوم توقف نداشته و در بقيه طبقات نيز يك در ميان متوقف گردند .
- به منظور بهبود ضريب قدرت وسايل موتوري از تجهيزات مناسب مانند خازن استفاده شود .
- شبكه هاي برقي داخل ساختمان ها به منظور تجهيز به سيستم فرمان خودكار تحت بررسي قرار گيرد.عامل ديگر كاهش ديماند مصارف كارخانه يا پيك سائي مي باشدكه بايد با تعيين و دسته بندي اولويت هاي مصرف حتي الامكان ديماند مصرفي را در ساعات پيك كاهش داد . اين اولويت ها مي تواند به صورت زير تعيين شوند :
اولويت اول : خط توليد اصلي يا قسمت هايي كه از نظر فني توقف آنها ميسر نمي باشد.
اولويت دوم : دستگاه هايي كه قطع برق در آنها زيان كمتري در مقايسه با دستگاه هاي اولويت اول ايجاد مي كند و قادرند با كار در ساعات ديگر كمبود توليد را جبران نمايند .
اولويت سوم : مصارف عمومي يا روشنايي يا دستگاه هايي كه امكان ذخيره سازي محصولات توليدي آنها ميسر است .
در مجموع تجربيات موجود نشان مي دهد در بسياري از كارخانه ها با جابجايي مصارف از ساعت هاي پيك بار شبكه به ساعت هاي ديگر امكان توليد اسمي عملي خواهد بود .عامل سوم جابه جايي نوبت هاي كاري و يا انتقال مصارف عمده انرژي از نوبت كاري دوم به نوبت كاري سوم است . اين اقدام نه تنها از 80 درصد افزايش نرخ در پيك (چهار ساعت اول شب) جلوگيري مي كند بلكه در بردارنده 50 تا 60 درصد تخفيف نيز خواهد بود . بنابراين صنايع مي توانند با در نظر گرفتن ساير عوامل و تاثيرات تغيير نوبت كاري از اين فرصت ايجاد شده توسط وزارت نيرو و كاهش قابل توجه هزينه برق مصرفي استقبال نمايند .عامل چهارم كاهش ديماند صنايع به شيوه نوبتي در شهرك هاي صنعتي و مراكز صنعتي است كه از يك پست يا كابل اختصاصي تغذيه مي شوند .عامل پنجم استفاده از مولدهاي اضطراري در ساعت هاي پيك روز هاي غير تعطيل است كه مي تواند در كاهش مصرف برق و كاهش پيك بار شبكه موثر و از هزينه هاي برق در ساعات پيك بكاهد . با استفاده از دستگاه آناليز مي توان به وضعيت مصرف انرژي در يك مصرف كننده پي برد . اين دستگاه كه تحليل كننده انرژي الكتريكي است روند مصرف برق شامل ماكزيمم ديماند انرژي ، ضريب قدرت ، بالانس فاز ها و غيره را اندازه گيري و ضبط مي نمايد . نمودار پارامترهاي فوق قابل انتقال به يك رايانه و چاپ با چاپگر خواهد بود . تجزيه و تحليل داده ها منجر به يافتن ديماند بهينه مورد نياز و ضريب بار كارخانه مي شود . بدين ترتيب با تصحيح ضريب بار كارخانه مي توان استفاده مطلوب از نيروي برق را ميسر ساخت . يكي از اهداف اصلي مديريت انرژي بالا بردن هر چه بيشتر ضريب بار و نزديك كردن آن به عدد يك است . از آنجا كه عامل ديماند در هزينه برق نقش مهمي ايفا مي كند و هر چه ديماند بالاتر رود هزينه بيشتر خواهد شد لذا تصحيح ضريب بار به معني مصرف كردن حداكثر انرژي ممكن در حداقل ديماند است كه در نتيجه كاهش قابل ملاحظه اي را در هزينه برق موجب مي گردد .
رضا بايسته توسن
فرايند توليد ، انتقال برق پيچيده بوده و ايجاد تاسيسات آن به سرمايه زياد و زمان طولاني نياز دارد و به عنوان مثال با توجه به قيمت هاي سال جاري به ازاي افزايش يك كيلو وات برق به ظرفيت توليدي وزارت نيرو سرمايه گذاري سنگيني بالغ بر 1500 دلار و براي احداث يك نيروگاه 1000 مگاواتي حداقل 5 سال زمان لازم است . بنابراين ملاحظه مي فرماييد كه با كاهش يك كيلووات برق (معادل ده عدد چراغ صد وات) در ارقام صرفه جويي شده و امكان سرمايه گذاري ملي در بخش هاي ديگر را مهيا مي سازد . افزون بر آن جلوگيري از مصرف غير ضروري و بي رويه ، صرفه جويي در هزينه هاي خانواده ها و ساير واحد ها به خصوص صنايع را به دنبال خواهد داشت .صرفه جويي در مصرف برق باعث بهبود كارآيي در اقتصاد ملك و كمك به توزيع عادلانه درآمد ملي مي شود .جدول هاي دامنه مصرف كه نشان دهنده مصرف ماهانه وسايل برقي در منازل است بيانگر اين نكته مي باشد كه چنانچه مصرف از 150 به 250 و 350 و 500 و 750 كيلووات ساعت افزايش يابد نرخ هر كيلووات ساعت به ترتيب از8/74 ريال به7/102 و04/145 و 1/269 ريال خواهد رسيد . بنابراين تصديق مي فرماييد كه كاستن زمان استفاده از لوازم برقي بي مورد در منزل و قرار گرفتن در دامنه هاي اول تا چه ميزان در صرفه جويي هزينه هاي خانواده موثر خواهد بود . در مورد ساختمان هاي بزرگ و عمدتا اداره هاي دولتي توصيه هاي زير كه مبين سهم انرژي مصرفي هر بخش است ارائه مي شود :
چنانچه قدرت مصرفي برق ساختمان اداري را بر حسب زمان و نوع مصرف در يك شبانه روز روي محورهاي مختصات رسم كنيم بار به دست مي آيد .
رعايت موارد زير مصرف برق اداره ها و ساختمان هاي بزرگ را به حداقل ممكن كاهش خواهد داد :
- لامپ هاي معمولي را با لامپ هاي كم مصرف و فلورسنت تعويض كنند .
- روشنايي راهرو ها و محل عبور و مرور و اطاق ملاقات را به حد ممكن كه مي تواند تا 25 درصد روشنايي اطاق مطالعه و كار اداري باشد كاهش دهند .
ميزها در جاي مناسب طوري قرار داده شوند كه در هنگام روز از حداكثر نور طبيعي (استفاده از نور مصنوعي تنها در نقاطي كه امكان استفاده از نور طبيعي وجود ندارد به كار برده شود) بهره برده شود .
- با توجه به فصل ، شرايط محل و ساختمان ، ترموستات وسايل سرمايشي و گرمايشي در حد نياز طبيعي ثابت و غيره قابل تغيير گردند .
- درجه حرارت آب گرم مورد استفاده در ساختمان در حد نياز كاهش يابد .
- برج خنك كننده ، اواپراتور و ... به موقع به طور مرتب سرويس ، تعمير و تميز شود . - از بخاري برقي و اجاق برقي استفاده نشود .
-برنامه اي تنظيم گردد كه تاسيسات گرمايشي و سرمايشي مركزي در ساعات اوليه بامداد روشن و حداقل دو ساعت قبل از خروج كاركنان و تعطيل اداره خاموش شوند .
- پنجره ها دو جداره شوند .
- آسانسورها چنان تنظيم شوند كه در طبقات اول و دوم توقف نداشته و در بقيه طبقات نيز يك در ميان متوقف گردند .
- به منظور بهبود ضريب قدرت وسايل موتوري از تجهيزات مناسب مانند خازن استفاده شود .
- شبكه هاي برقي داخل ساختمان ها به منظور تجهيز به سيستم فرمان خودكار تحت بررسي قرار گيرد.عامل ديگر كاهش ديماند مصارف كارخانه يا پيك سائي مي باشدكه بايد با تعيين و دسته بندي اولويت هاي مصرف حتي الامكان ديماند مصرفي را در ساعات پيك كاهش داد . اين اولويت ها مي تواند به صورت زير تعيين شوند :
اولويت اول : خط توليد اصلي يا قسمت هايي كه از نظر فني توقف آنها ميسر نمي باشد.
اولويت دوم : دستگاه هايي كه قطع برق در آنها زيان كمتري در مقايسه با دستگاه هاي اولويت اول ايجاد مي كند و قادرند با كار در ساعات ديگر كمبود توليد را جبران نمايند .
اولويت سوم : مصارف عمومي يا روشنايي يا دستگاه هايي كه امكان ذخيره سازي محصولات توليدي آنها ميسر است .
در مجموع تجربيات موجود نشان مي دهد در بسياري از كارخانه ها با جابجايي مصارف از ساعت هاي پيك بار شبكه به ساعت هاي ديگر امكان توليد اسمي عملي خواهد بود .عامل سوم جابه جايي نوبت هاي كاري و يا انتقال مصارف عمده انرژي از نوبت كاري دوم به نوبت كاري سوم است . اين اقدام نه تنها از 80 درصد افزايش نرخ در پيك (چهار ساعت اول شب) جلوگيري مي كند بلكه در بردارنده 50 تا 60 درصد تخفيف نيز خواهد بود . بنابراين صنايع مي توانند با در نظر گرفتن ساير عوامل و تاثيرات تغيير نوبت كاري از اين فرصت ايجاد شده توسط وزارت نيرو و كاهش قابل توجه هزينه برق مصرفي استقبال نمايند .عامل چهارم كاهش ديماند صنايع به شيوه نوبتي در شهرك هاي صنعتي و مراكز صنعتي است كه از يك پست يا كابل اختصاصي تغذيه مي شوند .عامل پنجم استفاده از مولدهاي اضطراري در ساعت هاي پيك روز هاي غير تعطيل است كه مي تواند در كاهش مصرف برق و كاهش پيك بار شبكه موثر و از هزينه هاي برق در ساعات پيك بكاهد . با استفاده از دستگاه آناليز مي توان به وضعيت مصرف انرژي در يك مصرف كننده پي برد . اين دستگاه كه تحليل كننده انرژي الكتريكي است روند مصرف برق شامل ماكزيمم ديماند انرژي ، ضريب قدرت ، بالانس فاز ها و غيره را اندازه گيري و ضبط مي نمايد . نمودار پارامترهاي فوق قابل انتقال به يك رايانه و چاپ با چاپگر خواهد بود . تجزيه و تحليل داده ها منجر به يافتن ديماند بهينه مورد نياز و ضريب بار كارخانه مي شود . بدين ترتيب با تصحيح ضريب بار كارخانه مي توان استفاده مطلوب از نيروي برق را ميسر ساخت . يكي از اهداف اصلي مديريت انرژي بالا بردن هر چه بيشتر ضريب بار و نزديك كردن آن به عدد يك است . از آنجا كه عامل ديماند در هزينه برق نقش مهمي ايفا مي كند و هر چه ديماند بالاتر رود هزينه بيشتر خواهد شد لذا تصحيح ضريب بار به معني مصرف كردن حداكثر انرژي ممكن در حداقل ديماند است كه در نتيجه كاهش قابل ملاحظه اي را در هزينه برق موجب مي گردد .